Eksik Ekstrüzyon: Yazıcı Neden Az Plastik Basar?
İçindekiler
Duvarlar ince, üst yüzeyde boşluklar var ve parça elinde kolayca kırılıyorsa yazıcı gerekenden az plastik basıyordur. Buna eksik ekstrüzyon (under-extrusion) denir. Nedeni çoğu zaman kısmen tıkalı bir nozul, düşük sıcaklık ya da filamenti kavrayamayan bir ekstruder dişlisidir. Kalibrasyon ayarları en son bakılacak yerdir.
Belirtiler
- Duvarlarda ve üst yüzeyde boşluklar, delikler.
- Çizgiler ince, birbirine değmiyor.
- Katmanlar arasında belirgin aralıklar, parça kolay kırılıyor.
- Dolgu (infill) seyrek ve kopuk görünüyor.
- Baskının bir noktasında katmanlar aniden incelip kesiliyor.
Eksik mi, fazla mı?
Fazla ekstrüzyon (over-extrusion) bunun tersidir: kenarlarda taşmalar, yüzeyde tümsekler, ölçülerden büyük parçalar. Her iki durumda da çözümün son adımı flow kalibrasyonu olur. Ama eksik ekstrüzyonda önce donanım sorunlarını ele almak gerekir.
1. Filament yolunu kontrol et
Basit nedenlerle başla:
- Makara takılıyor mu? Makara kendi ekseninde serbestçe dönmeli. Sarımın üst üste binip düğümlenmesi (dolaşma) filamenti çeker.
- Filament çapı doğru mu? Slicer'da 1,75 mm ayarlı olduğundan emin ol. Kumpasla birkaç noktadan ölç. Kaliteli filamentlerde sapma ±0,03 mm civarındadır.
- Bowden tüpü yerinde mi? Tüp, nozula kadar tam oturmalı. Tüp ile nozul arasında boşluk kalırsa plastik orada birikir ve akışı bozar.
2. Nozul tıkanmasını ele
Kısmi tıkanma en sık nedendir. Filamenti ekstruderden çıkarıp elle it. Plastik düz ve rahat çıkmıyorsa nozul kısmen tıkalıdır. Çözüm için Nozul tıkanması rehberine bak.
3. Sıcaklığı kontrol et
Filament yeterince erimezse nozuldan gereken hızda akamaz. Özellikle hızlı baskıda bu sınır daha çabuk aşılır.
- Sıcaklığı 5–10 °C artırarak test et.
- Hızlı baskı yapıyorsan sıcaklığı artırmak ya da hızı düşürmek gerekir.
- Termistör ya da ısıtıcı arızası da düşük sıcaklığa yol açabilir. Ekrandaki sıcaklık sabit değil, iniş çıkış yapıyorsa PID ayarı yap.
4. Ekstruder dişlisini kontrol et
- Dişli kirli mi? Dişlinin dişleri plastik tozuyla dolmuşsa filamenti kavrayamaz. Eski bir diş fırçasıyla temizle.
- Gerginlik doğru mu? Ekstruder kolu filamenti çok gevşek tutarsa kayar, çok sıkı tutarsa filamenti ezer. Üretici ayarına getir.
- Filamentte ezik izler var mı? Ekstruderin filamenti "yediği" yerlerde derin çentikler oluşur. Bu, filamentin nozula ilerleyemediğini gösterir.
- Tık sesi geliyor mu? Bu durumun ayrıntılı anlatımı Ekstruder tık sesi yazısında.
- Plastik gövdeli ekstruderlerde kol zamanla çatlayabilir. Çatlak varsa metal bir modelle değiştirmeyi düşün.
5. E-steps ve flow kalibrasyonu
Donanım sorunsuzsa, yazıcının ne kadar filament ittiğini kalibre et:
- E-steps kalibrasyonu: Yazıcıya 100 mm filament itmesini söyleyip gerçekte ne kadar ittiğini ölçersin. Bu konuda ayrı bir yazı var: E-steps kalibrasyonu.
- Flow (akış oranı) kalibrasyonu: Slicer'da, kullandığın filamente özel ince ayar yaparsın. Ayrıntılar: Flow kalibrasyonu.
Önce e-steps, sonra flow yapılır. Sırayı karıştırırsan biri diğerinin hatasını gizler.
6. Hızı makul seviyeye çek
Her hotend'in saniyede eritebileceği plastik miktarının bir üst sınırı vardır. Bu, hacimsel akış hızı olarak mm³/s cinsinden ölçülür. Standart hotend'ler genellikle 10–15 mm³/s civarındadır, yüksek akışlı (high-flow) hotend'ler bunun birkaç katına çıkabilir.
Basit bir hesap: 0,2 mm katman, 0,45 mm çizgi genişliği ve 100 mm/s hızda akış yaklaşık 0,2 × 0,45 × 100 = 9 mm³/s olur. Hız iki katına çıkarsa akış da iki katına çıkar ve standart bir hotend sınırına dayanır. Eksik ekstrüzyon yalnızca hızlı bölümlerde oluyorsa bu sınıra ulaşmışsındır.
Birçok slicer'da (PrusaSlicer, OrcaSlicer) maksimum hacimsel akış hızı ayarı bulunur. Bu değeri hotend'ine uygun bir sınırla doldurursan, slicer hızı otomatik olarak sınırlar.
7. Nemli filament
Nemli filament köpürerek düzensiz akar ve yer yer boşluklar oluşturur. Çıtırtı sesi ve kabarcıklar görüyorsan filamenti kurut.
Sık sorulan sorular
Eksik ekstrüzyon sadece ilk katmanda oluyor, neden?
Nozul tablaya çok yakın olabilir ve plastiğin çıkışını engelliyor olabilir. Z offset ayarını kontrol et.
Flow oranını %120'ye çıkarsam sorun çözülür mü?
Kısa vadede boşlukları kapatabilir, ama asıl nedeni gizler. Tıkanma, düşük sıcaklık ya da dişli kayması devam ettikçe sonuç tutarsız olur. Önce donanımı kontrol et.
Baskının ortasında birden eksik ekstrüzyon başladı, neden?
Makara takılmış, filament düğümlenmiş, ekstruder ısınmış ya da nozul kısmen tıkanmış olabilir. Baskıyı duraklatıp sırayla kontrol et.