PID Ayarı: Nozul ve Tabla Sıcaklığını Sabitleme

Ekranda nozul sıcaklığı 210 °C yerine 207 ile 213 arasında gidip geliyorsa, ısıtıcıyı kontrol eden ayarlar yazıcına uymuyor demektir. Yazıcı bu kontrolü PID denen bir yöntemle yapar ve üç katsayıya ihtiyaç duyar. Bu katsayılar hotend'e, fana ve ortama göre değişir. Neyse ki yazıcı bunları kendisi ölçebilir; sana düşen tek komutla işlemi başlatmak.

Ne zaman gerekir?

• Nozul ya da tabla sıcaklığı ekranda hedefin etrafında ±2 °C'den fazla salınıyorsa.
• Hotend, ısıtıcı kartuş, termistör ya da nozul değiştirildikten sonra.
• Hotend'e silikon çorap takıldığında ya da çıkarıldığında.
• Parça soğutma fanı değiştirildiğinde ya da kanal yeniden tasarlandığında.
• Yazıcıyı kapalı bir kasaya taşıdığında.
• Isıtma sırasında "thermal runaway" ya da "heating failed" hatası alıyorsan (önce donanımı kontrol et, aşağıya bak).

Sıcaklık dalgalanmasının sonuçları

• Nozul sıcaklığı dalgalanırsa ekstrüzyon miktarı değişir ve yüzeyde düzensiz bantlar oluşur.
• Tabla sıcaklığı dalgalanırsa tabla genleşip büzülür ve Z bantlanma görülebilir.
• Aşırı salınımlar, termal güvenlik korumasını tetikleyip baskıyı durdurabilir.

Başlamadan önce

• Yazıcıyı normal baskı koşullarında çalıştır: aynı oda, kasa kapalıysa kapalı.
• Nozulu temizle.
• Kablo bağlantılarının sağlam olduğundan emin ol. Gevşek termistör kablosu, PID ile çözülemeyecek ani sıçramalara yol açar.

Marlin'de nozul PID ayarı

1. Yazıcıya bir terminal üzerinden bağlan (ekran menüsü, OctoPrint konsolu ya da Pronterface).
2. Parça soğutma fanını baskıda kullandığın hızda aç. Örneğin M106 S255 (%100). Fan hotend'i soğuttuğu için ayarı fan açıkken yapmak daha gerçekçi sonuç verir.
3. Şu komutu gönder:

M303 E0 S210 C8 U1

• E0: Birinci hotend.
• S210: Hedef sıcaklık. En sık bastığın sıcaklığı yaz.
• C8: Sekiz ısıtma-soğuma döngüsü.
• U1: Bulunan değerleri otomatik uygular. Eski Marlin sürümlerinde bu seçenek yoksa çıktıdaki Kp, Ki, Kd değerlerini not et ve M301 P... I... D... ile elle uygula.

4. İşlem birkaç dakika sürer. Bu sırada nozul sıcaklığı hedefin etrafında birkaç kez yükselip düşer.
5. Değerleri kaydet:

M500

Marlin'de tabla PID ayarı

Tablanın PID kontrolü firmware'de etkinse:

M303 E-1 S60 C8 U1
M500

E-1 tablayı seçer. Hedef sıcaklık olarak en sık kullandığın tabla sıcaklığını yaz. Tabla ısındığı için işlem daha uzun sürer.

Bazı firmware'lerde tabla "bang-bang" (aç-kapa) modunda çalışır ve PID kapalıdır. Bu durumda tabla PID'sini açmak için firmware'i yeniden derlemek gerekir.

Klipper'da PID ayarı

PID_CALIBRATE HEATER=extruder TARGET=210

Tabla için:

PID_CALIBRATE HEATER=heater_bed TARGET=60

İşlem bitince sonucu kaydetmek için:

SAVE_CONFIG

Klipper yeniden başlar ve yeni değerler printer.cfg dosyasının sonuna eklenir.

Sonucu kontrol et

• Hedef sıcaklığa ulaştıktan sonra ekrandaki değer ±0,5–1 °C içinde kalmalı.
• Isınma sırasında hedefi birkaç derece aşması (overshoot) normaldir, kısa sürede oturmalı.
• Baskı sırasında fan açılıp kapandığında küçük düşüşler görülebilir, ama sıcaklık hızla toparlanmalı.

PID çözemiyorsa donanımı kontrol et

PID ayarına rağmen ani düşüşler ve sıçramalar varsa sorun donanımdadır:

Isıtıcı ve termistör yazıcının güvenliğiyle doğrudan ilgilidir. Termal koruma özelliğini (thermal runaway protection) asla kapatma. Kablolarda hasar görürsen yazıcıyı kullanmadan önce parçayı değiştir.

Sık sorulan sorular

PID ayarını her filament için yapmak gerekir mi?

Hayır. Çok farklı sıcaklıklarda basıyorsan (örneğin PLA 200 °C, ABS 250 °C) en sık kullandığın sıcaklıkta yapman yeterlidir. Fark büyük olursa iki ayrı ayar arasında geçiş yapmak yerine aradaki bir sıcaklık seçebilirsin.

Silikon çorap gerçekten fark eder mi?

Evet. Silikon çorap ısıtıcı bloğu fan havasından ve ortamdan yalıtır. Sıcaklık daha kararlı olur, nozul ucuna plastik daha az yapışır. Taktıktan sonra PID ayarını tekrarla.