Z Offset Ayarı: Nozul ile Tabla Arasındaki Doğru Mesafe

Tabla seviyesi kusursuz olsa bile nozul tabladan birkaç yüzde milimetre uzak ya da yakınsa ilk katman bozulur. Z offset, bu son küçük farkı ayarladığın değerdir. Otomatik seviyeleme sensörü olan yazıcılarda bu ayar zorunludur, çünkü sensör tablayı ölçer ama nozulun sensörden ne kadar aşağıda olduğunu bilmez.

Z offset neden gerekli?

• Sensörlü yazıcılarda: BLTouch, CR Touch ya da endüktif sensör, nozulun yanında, ondan biraz yukarıda durur. Sensör tablaya değdiğinde nozul hâlâ havadadır. Z offset bu yükseklik farkını telafi eder.
• Sensörsüz yazıcılarda: Z ekseni sınır anahtarının konumu ya da tabla ayar düğmeleri bu işi görür. Yine de ince ayar için firmware'deki Z offset ya da babystep kullanılabilir.
• Nozul değişiminden sonra: Yeni nozulun uzunluğu bir öncekinden biraz farklı olabilir.

İşaret yönünü anla

Z offset değeri negatif ya da pozitif olabilir. Kural basittir:

• Değer küçüldükçe (daha negatif, örneğin −1,50'den −1,60'a) nozul tablaya yaklaşır.
• Değer büyüdükçe (örneğin −1,60'dan −1,50'ye) nozul tabladan uzaklaşır.

Sensörlü çoğu yazıcıda değer −0,5 ile −3,0 mm arasında bir negatif sayıdır.

Doğru mesafe nasıl görünür?

İlk katman basılırken çizgilere bak:

Yöntem 1: Kâğıt ile kaba ayar

1. Tablayı ve nozulu baskı sıcaklığına ısıt.
2. Yazıcıyı ev konumuna al (home).
3. Nozulu tablanın ortasına getir ve Z'yi 0'a indir.
4. Ekrandaki Z offset menüsünden değeri 0,05 mm adımlarla değiştirerek nozul ile tabla arasına kâğıt koy ve hafif sürtünme hissedene kadar ayarla.
5. Değeri kaydet.

Kâğıt kalınlığı yaklaşık 0,1 mm olduğu için bu yöntem kaba bir başlangıç verir. İnce ayarı baskı sırasında yap.

Yöntem 2: Baskı sırasında ince ayar (babystep)

En doğru yöntemdir.

1. Tablanın büyük bir bölümünü kaplayan tek katmanlı bir test modeli bas (örneğin 50 × 50 mm kare ya da tabla boyunca bir desen).
2. İlk katman basılırken ekranın "Tune / Ayarla" menüsünden Z offset ya da babystep seçeneğini aç.
3. Değeri 0,01–0,02 mm adımlarla değiştir. Her değişiklikten sonra birkaç saniye bekle ve çizgilerin değişimini izle.
4. Çizgiler yassılaşıp birbirine kaynadığında dur.
5. Değeri kaydet. Marlin'de babystep değeri kaydedilmek için M500 komutu gerektirebilir. Bazı arayüzler bunu otomatik yapar.

Yöntem 3: Komutlarla ayar (Marlin)

• M851 mevcut sonda (probe) Z offset değerini gösterir.
• M851 Z-1.62 yeni değeri ayarlar.
• M500 kalıcı belleğe kaydeder.

Klipper'da PROBE_CALIBRATE komutu kâğıt testiyle sonda offset'ini belirler. Baskı sırasında SET_GCODE_OFFSET Z_ADJUST=-0.02 ile ince ayar yapılır, Z_OFFSET_APPLY_PROBE ve SAVE_CONFIG ile kaydedilir.

Farklı yüzeyler için

Farklı kalınlıkta baskı plakaları (örneğin pürüzsüz PEI ve dokulu PEI) kullanıyorsan, plakaların kalınlık farkı Z offset'i etkiler. Her plaka için ayrı değer not et ya da slicer'da plaka tipine göre başlangıç G-code'una offset ekle.

Z offset ile tabla seviyesi arasındaki fark

• Tabla seviyesi, tablanın her noktasının nozula aynı uzaklıkta olmasını sağlar. Bkz. Tabla seviyeleme.
• Z offset, bu ortak mesafenin kendisini belirler.

Seviye doğruysa tüm tabla aynı şekilde basılır; Z offset ise o "aynı şekli" doğru yapar. Tablanın bir tarafı iyi, diğer tarafı kötüyse sorun Z offset değil, seviyedir.

Sık sorulan sorular

Z offset her baskıda değişiyor, neden?

Sensör montajı gevşek, sensör ucunda kir ya da sensör sıcaklığa duyarlı olabilir. Ayrıca tabla ya da nozul değişimi farklılık yaratır. Sensör montaj vidalarını ve nozul sıkılığını kontrol et.

Z offset doğru ama ilk katman yine de kötü?

Tabla temiz olmayabilir, sıcaklık düşük olabilir ya da ilk katman hızı yüksek olabilir. Bkz. İlk katman yapışmıyor.