Retraction Ayarları: Mesafe, Hız ve Test Yöntemi

Nozul bir noktadan diğerine boşlukta giderken içindeki eriyik plastik sızmaya devam eder. Yazıcı bunu önlemek için her hareketten önce filamenti birkaç milimetre geri çeker. Bu geri çekmenin iki ayarı var: mesafe ve hız. Doğru değer, ekstruderin tipine ve kullandığın filamente göre değişir.

Retraction ne işe yarar?

Nozulun içinde her zaman basınç altında eriyik plastik vardır. Nozul boşlukta hareket ederken bu plastik dışarı sızar ve iplik çekme (stringing) oluşur. Retraction filamenti birkaç milimetre geri çekerek basıncı azaltır. Nozul yeni noktaya varınca filament aynı mesafe kadar geri itilir ve baskı devam eder.

Ekstruder tipini belirle

Retraction değerleri büyük ölçüde ekstruderin tipine bağlıdır:

• Doğrudan besleme (direct drive): Ekstruder motoru baskı kafasının üzerindedir, filament motor ile nozul arasında çok kısa yol alır. Küçük retraction yeterlidir.
• Bowden: Ekstruder motoru yazıcının gövdesinde durur, filament uzun bir tüp içinden nozula gider. Tüpün içindeki boşluk ve filamentin esnekliği nedeniyle daha büyük retraction gerekir.

Başlangıç değerleri

Bu aralıklar başlangıç noktasıdır. Kesin değer test baskısıyla bulunur.

Test baskısı

Retraction testi için birbirinden 5–10 cm uzakta iki ince sütundan oluşan bir model kullan. Nozul her katmanda iki sütun arasında gidip gelir ve sızıntı varsa aralarında teller oluşur.

Mesafeyi test et

1. Sıcaklığı sabit tut. Önce sıcaklık kulesi ile doğru sıcaklığı bulmuş olman iyi olur.
2. Retraction hızını başlangıç değerinde sabit bırak.
3. Mesafeyi doğrudan beslemede 0,5 mm, bowden'da 1 mm adımlarla değiştirerek modeli bas. OrcaSlicer ve Bambu Studio'da "Calibration > Retraction test" menüsü, tek bir kulede farklı mesafeleri otomatik dener.
4. Tellerin kaybolduğu en düşük mesafeyi seç.

Hızı test et

1. Bulduğun mesafeyi sabit tut.
2. Hızı 5 mm/s adımlarla değiştirerek modeli tekrar bas.
3. İplik çekmenin en az olduğu ve ekstruderin filamenti aşındırmadığı değeri seç.

Fazla retraction'ın zararları

Retraction'ı gereğinden fazla artırmak yeni sorunlar yaratır:

• Nozul tıkanması ve heat creep: Filament fazla geri çekilince yumuşamış plastik hotend'in soğuk bölgesine taşınır ve orada katılaşır. Bkz. Nozul tıkanması.
• Filament aşınması: Ekstruder dişlisi aynı noktadan defalarca ileri geri çekince filament üzerinde oyuk oluşur ve dişli kayar.
• Eksik ekstrüzyon: Her hareketten sonra yeni hareket başında birkaç milimetre plastik eksik kalır, duvar başlangıçlarında boşluklar oluşur.
• Baskı süresi: Çok sayıda küçük hareket olan parçalarda retraction toplam süreyi uzatır.

Retraction ile ilgili diğer ayarlar

• Minimum hareket mesafesi (minimum travel): Bu mesafenin altındaki kısa hareketlerde retraction yapılmaz. 1–2 mm civarında tutmak gereksiz retraction'ları azaltır.
• Maksimum retraction sayısı: Cura'da "Maximum Retraction Count" ayarı, aynı filament bölgesinin belirli bir mesafe içinde kaç kez geri çekilebileceğini sınırlar. Filamentin aşınmasını önler.
• Combing / avoid crossing walls: Nozulun parçanın içinden hareket etmesini sağlar. İçeriden yapılan hareketlerde retraction gerekmeyebilir ve sızıntı görünmez.
• Wipe (silme): Retraction sırasında nozul kısa bir mesafe duvar üzerinde ilerleyerek ucunu siler.
• Z hop: Hareket sırasında nozulu biraz kaldırır. Çarpmaları önler ama iplik çekmeyi artırabilir.
• Ekstra geri itme (extra restart distance): Retraction sonrası geri itilen filamente eklenen küçük miktar. Duvar başlangıcında boşluk varsa küçük pozitif değer, damla varsa küçük negatif değer dene.
• Pressure advance / linear advance: Klipper ve Marlin'de nozul basıncını hız değişimlerinde dengeleyen özellik. Doğru ayarlandığında daha az retraction ile temiz sonuç verir.

Malzemeye göre notlar

• PLA: Standart değerler genellikle iyi çalışır.
• PETG: Doğası gereği sızar. Retraction'ı biraz artırmak yardımcı olur, ama asıl fark sıcaklığı düşürmek ve filamenti kurutmakla elde edilir.
• TPU: Esnek filament retraction'da sıkışabilir. Retraction'ı azalt ya da kapat, hızı düşür. Bkz. TPU baskı rehberi.
• ABS/ASA: PLA'ya benzer değerler çoğunlukla yeterlidir.

Akla gelebilecek sorular

Retraction'ı kapatmak ne zaman mantıklı?

Tek parçalı, sürekli duvarlı modellerde (örneğin vazo modu) retraction gereksizdir. TPU gibi çok esnek filamentlerde de kapatmak sorunları azaltabilir.

Retraction ayarı yazıcıda mı, slicer'da mı yapılır?

Genellikle slicer'da yapılır. Bazı firmware'lerde "firmware retraction" özelliği vardır; bu durumda ayar yazıcıda tutulur ve slicer sadece komut gönderir.