Katman Kayması (Layer Shift) Neden Olur, Nasıl Çözülür?

Baskı bitmiş, ama parçanın üst yarısı alt yarısına göre birkaç milimetre yana kaymış. Yazıcı bir anda adım kaçırmış ve kaldığı konumu kaybetmiştir. Buna katman kayması (layer shift) denir. Çoğu zaman gevşek bir kayış, motor milinde kayan bir kasnak ya da nozulun parçaya çarpması sorumludur.

Belirtiler

• Parçanın bir bölümü belirli bir yükseklikte keskin bir şekilde yana kaymış.
• Kayma bir kez olabildiği gibi, birkaç kez basamak şeklinde de tekrarlanabilir.
• Her baskıda kayma aynı yükseklikte değil, rastgele yerlerde oluşuyor.

Kayma yalnızca bir eksende oluyorsa (sadece sağa-sola ya da sadece öne-arkaya), sorunu o eksenin parçalarında ara.

Hangi eksen? Önce bunu belirle

• Sağa-sola kayma: Çoğu yazıcıda X ekseni. Kafayı taşıyan kayışa, motora ve makaralara bak.
• Öne-arkaya kayma: Tabla hareketli (bed slinger) yazıcılarda Y ekseni, tablayı taşıyan kayış ve makaralar.
• CoreXY yazıcılar: İki motor birlikte çalıştığı için kayma çapraz yönlerde de olabilir. Her iki kayışı da kontrol et.

1. Kayış gerginliğini kontrol et

Gevşek kayış dişli kasnağın üzerinde atlar ve konum kaybolur.

• Kayışa parmağınla bastır. Hafif bir direnç göstermeli, kolayca çökmemeli.
• Çok gergin kayış da yatakları ve motoru zorlar. Kayışı bir gitar teli gibi germe.
• Birçok yazıcıda kayış gergisi için bir ayar düğmesi ya da vida bulunur.
• Kayışta aşınma, kopuk diş ya da çatlak varsa değiştir.

2. Kasnak vidalarını sık

Motor milindeki dişli kasnak, küçük bir set vidasıyla sabitlenir. Bu vida gevşerse kasnak mil üzerinde kayar.

1. Yazıcıyı kapat.
2. Kasnağı bulup set vidasını alyan anahtarla kontrol et.
3. Vidalardan biri milin düz yüzeyine (D kesit) denk gelmeli.
4. Sıkıca, ama dişleri bozmadan sık.

Bu kontrol, sık rastlanan ama gözden kaçan bir nedendir.

3. Makaraları ve rayları kontrol et

• Tekerlekli (V-slot) sistemler: Eksantrik somunlar çok gevşekse kafa ya da tabla sallanır, çok sıkıysa hareket zorlanır. Tablayı elle hareket ettir. Akıcı ve boşluksuz hareket etmeli.
• Lineer raylar ve miller: Toz ve kurumuş yağ hareketi zorlaştırır. Temizleyip üreticinin önerdiği yağı ince bir kat sür.
• Herhangi bir noktada takılma hissediyorsan, kablo ya da başka bir parça hareket yolunu engelliyor olabilir.

4. Nozulun parçaya çarpmasını önle

Nozul baskı sırasında kalkmış bir köşeye ya da kıvrılmış plastiğe çarparsa motor bu direnci aşamaz ve adım kaçırır.

• Warping sorununu çöz.
• Fazla ekstrüzyon yüzeyde tümsekler oluşturuyorsa flow kalibrasyonu yap.
• Slicer'da Z hop (hareket sırasında nozulu kaldırma) seçeneğini aç.
• Üst üste çarpmalar oluyorsa parçanın soğutmasını artır, kıvrılan çıkıntılar soğuyunca düzleşir.

5. Hız ve ivmeyi düşür

Yüksek hız ve ivme, motorun kaldırabileceğinden fazla kuvvet gerektirir.

• Baskı hızını ve hareket hızını %20–30 düşürerek test et.
• Ivme (acceleration) ve jerk değerlerini üretici varsayılanlarına geri al.
• Klipper kullanıyorsan input shaping ile titreşimleri azaltabilirsin, ancak motorun gücü yetmiyorsa ivmeyi de düşürmen gerekir.

6. Motor ve sürücü sıcaklığı

Step motor sürücüleri aşırı ısınırsa kısa süreli olarak akımı keser ve adım kaybı oluşur.

• Kontrol kartının fanının çalıştığından emin ol.
• Yazıcıyı sıcak bir kasanın içinde kullanıyorsan elektronik kısmın havalandığından emin ol.
• Motor akımı (Vref) çok düşükse motor zayıf kalır. Bu ayar karta göre değişir ve yanlış ayar motoru ya da sürücüyü ısıtabilir. Üretici dokümanına göre ve dikkatle yap.

7. Elektrik ve kablo sorunları

• Motor kablosundaki gevşek bir konnektör, motorun bir anda adım kaçırmasına yol açar.
• Kabloların hareket sırasında gerilip gerilmediğini kontrol et.
• Kayma sadece belirli bir hareket sırasında oluyorsa, o noktada kablonun gerildiğini düşün.

Kontrol listesi

Katman kayması hep aynı yükseklikte oluyorsa?

Modelin o yüksekliğinde hızlı bir hareket, büyük bir çıkıntı ya da çarpma oluyor olabilir. G-code önizlemesinde o katmana bak.

Yazılım katman kaymasına neden olabilir mi?

Nadir de olsa, bozuk bir G-code dosyası ya da baskı sırasında bilgisayar bağlantısının kopması kaymaya yol açabilir. Mümkünse baskıyı SD kart ya da yazıcının kendi belleğinden çalıştır.